Mostrando entradas con la etiqueta Entrevistas. Mostrar todas las entradas
Mostrando entradas con la etiqueta Entrevistas. Mostrar todas las entradas

lunes, 29 de junio de 2026

Yolanda López, sobre 'O ring': «Escribir algúns poemas foi coma dar golpes contra un saco».

O ring/El ring

Falamos con Yolanda López sobre o seu décimo poemario O ring/El ring, publicado en versión bilingüe (galego-castelán) na editorial Olé Libros (2025).

A obra está composta por dezasete asaltos e un desempate a xeito de puxilato poético no que os rounds se compoñen de afiados e cortantes versos.

Parabéns por esta obra vangardista e orixinal, Yolanda, e grazas por adicarnos un anaco do teu tempo para esta entrevista.

1. Gustaríanos saber como xurdiu a idea de facer este paralelismo co boxeo. Fálanos dos retos e dificultades que tiveches a hora de levar a cabo esta performance poética.

A miña intención fundamental non era manter un paralelismo estrito co boxeo, senón usar algúns elementos do deporte en cuestión para facer referencia á loita coas adversidades da vida, coa, ás veces, non desexada soedade. Malia ese combate cun mesmo, tamén hai un público, o lector, que a través do ego poético tamén se transforma, e viceversa, cito:

23:58. Nocaut.

Soa. Silencio. Todo ao redor. Nada.

Intemperie. Atópome coa inmensidade

de sonidos lonxanos.

Refágome en min a través de vós.

Non teño moitas fontes no referente a este deporte. Vin tres películas cautivadoras sobre o tema: Million Dollar Baby, Toro Salvaxe e Cinderella Man. E lembro que hai anos practiquei un tempiño aerobox para liberarme do estrés. Escribir algúns destes poemas foi coma dar golpes contra un saco, botar puños fora e sacudir as entrañas, un verdadeiro exercicio contra a ansiedade. Na literatura en xeral non son de forzar o que escribo influenciada por referentes, aínda que no subconsciente sempre están aí. Eu deixome sorprender pola propia poesía, polos seus relampos e tronos, non busco artificialmente os meus versos, e se hai algo que me define é esa fusión do corporal co metafísico,  do íntimo co político,  dun xeito que abrolla con espontaneidade. A poesía é resiliencia, combate interior, facer xogada ao último erro para, en consecuencia, vencer.

2. Contra qué, entón, ten lugar a loita escenificada na obra? É unha loita contra o medio ou contra as propias limitacións do ser?

A poesía en certo senso é violencia porque rompe algo dentro de nós, aínda que mais ben rompe algo dentro do regulamentado, do que a sociedade considera como norma. É dicir, a través da linguaxe poética facemos arquitectura volátil e disparo necesario. Esa ruptura co imposto a través do verso  lévamos a reconstruírmonos como poetas.

De feito, neste libro hai destrución e reconstrución continua, loita e sutura. Falamos dunha historia tanto de ascenso como de supervivencia. Ascender para sobrevivir, sobrevivir para ascender.

Nas relacións humanas por suposto hai combate e rounds perdidos. Este capitalismo atroz no que vivimos estou convencida de que conleva a unha deshumanización evidente que deriva nunha  complicación das relacions. O tempo váisenos nas pantallas, no traballo, no consumismo, deixando de lado a verdadeira comunicación. Nunca o ser humano estivo tan só, e non me refiro a soedade desexada.

3. Intentando retomar o fío anterior, fálanos da identidade real, do que se esconde tras o nome de verbas como ring, asalto, cordas, crochet, locutor.

Decidin saltar ao cuadrilátero da vida para vencer ás adversidades a través da poesía, loitar contra a miña propia soedade para vencer á dor, as veces, inevitable. No boxeo sempre hai un vencedor despois de moita suor e moito sangue; neste libro é o mesmo ego poético quen, tras combater contra os seus infortunios, finalmente gaña os rounds con tesón. Hai caídas, contragolpes, puños rebeldes, mais o triunfo ao final de cada texto é evidente. O triunfo de que? Do autocoñecemento, da toma de conciencia, da introspección da alma e metamorfose interior.

 Cada un dos poemas está encabezado por un elemento representativo do deporte do boxeo: o locutor, a corda, a luva, o guante, ata desembocar na caída, o tabique, o animal de tiro, o punto de fuga. Trátase de asaltos onde hai combate físico, mais tamén crise, revelación.

 Percébese paralelismo entre boxeo e xadrez para enfatizar a loita contra un mesmo e a soedade ata chegar ao equilibrio da alma grazas á resistencia ante a dor, conlevando á arte de vencer: o xaque mate á morte e á tristeza.

 Falamos de poesía de identidade, existencialista, vangardista, rompedora, onde predomina un estilo expresionista, surrealista e onírico de elevada intensidade. O árbitro, o locutor, a boxeadora, a xuíza, son personaxes indispensables neste libro-combate, onde a pena se respira, ela mesma cuspe versos de sangue nun campo de batalla e redención.

 A bota salta a corda atravesando silencios empoderados, ata  golpear no saco da tristeza e a angustia efémeras, porque como escribe no prólogo Mila Villanueva hai un desexo de lanzar luz sen negar a sombra.

4. Nos poemas de O ring hai como unha dualidade do ser, coma un desdobramento da conciencia que loita fronte a conciencia observadora, non si? Fálanos da intención última da obra, do obxectivo final, de cara ao público, desta escenificación poética.

A idea de que todos libramos unha batalla no noso propio ring. Non se alaba a dor, non se ensalza, mais tampouco se nega, acéptase como parte da vida, como parte dunha transformación. Trátase de aprender a habitar a dor con outra ollada. O que é evidente é que este libro non busca calmar nin relaxar,  non é nin un spa poético nin un balneario literario, hai que lelo e sentilo co corpo, coas fendas brutais da alma, porque é unha introspección á mesma, unha viaxe ao interior das nosas emocións máis intensas.

5. Cres que conseguiches os teus obxectivos? Cal foi a túa sensación tras rematar O ring/ El ring. Fálanos da acollida que está a ter o libro.

Síntome realizada nestes últimos versos:

-a arte de vencer / queda por vivir o indestructible / inmunizada no silencio de min mesma / cara a fortaleza / do que os golpes / deixaron atrás

Quizais o golpe máis duro do libro é o de Desempate, pois é o round máis longo e intenso que leva ao desenlace final. Como acontence no boxeo, a maior avance, máis emoción.  De feito é un poema con cronoloxía ascendente en minutos, hai unha progresión de estados de conciencia, a voz poética vai atravesando fases de cansancio, lucidez, furia, desdobramento, intuición ata chegar ao nocaut.

É o rexurdir-triunfo, o triunfo-fulgor, o nocaut da mágoa, o voo, a loita combativa, o triunfo que se achega, esa fortaleza que abrolla ceibe: a verdadeira liberación da introspección e da alma…Porque todo o que a vida nos arrebata, recuperámolo noutras formas: recollemos os anacos dese espello onde acaba por latexar a flor.

O que si podo engadir é que, de toda a miña obra poética, este libro é o que está a ter mellor acollida, tanto por parte da crítica literaria, como por parte do lector. Non hai queixa.

6. Fálanos da razón pola que optaches por publicar en formato bilingüe. Cres que no panorama literario galego non é doado alcanzar visibilidade ou chegar ao público en xeral?

Si, é unha edición bilingüe. Algúns poemas foron escritos primeiro en galego e outros en castelán, e posteriormente todos traducidos por min. A miña voz é a mesma nas dúas linguas, mais cando vivía en Madrid e non estaba en contacto co galego, o castelán saía con maior espontaneidade e fluencia. Hoxe en día gosto de escribir nas dúas linguas no que a lírica se refire. Fun criada en castelán, non en galego, pero gosto moito das linguas, e por suposto tamén sinto o galego como a miña lingua materna.

O que está claro é que si es un autor bilingüe non é doado ter visibilidade en Galiza onde teñen prioridade autores monolingües, mais, paradoxalmente, consegues moita máis visibilidade no resto da península. Non é este un xeito de promocionar a nosa lingua fora das nosas fronteiras? Non hai dúbida. Este libro estivo á venda nas feiras do libro de Valencia e de Madrid e houbo bastantes vendas. Non obstante, sendo un libro escrito tamén en galego, a editorial non conseguiu nin sequera que se puxera á venda en ninguna feira do libro en Galiza e na miña opinión, o galego ten que rachar muros, viaxar, cruzar límites. Outro tema xa sería o das subvencións gubernamentais, pois deberían aumentar para a literatura en galego, de ese xeito, moitos autores non nos veriamos forzados a publicar en editoriais madrileñas ou valenciás se non desexamos sufrir perdas económicas.. É un tema moi complexo.

7. Moitas grazas, Yolanda. Antes de despedirnos, queremos saber si podes adiantarnos algo sobre novos proxectos nos que andes metida ou che gustaría embarcarte nun futuro próximo.

Polo de agora seguir promocionando este libro. O sábado 18 de xullo teño reservado un stand para a miña obra artística e literaria, incluida O ring, na V Feira da Cultura en Camiño na localidade de Miño (A Coruña), un evento de gran acollida. Estades todos convidados!

Despois toca descansar, pois levo unha tempada de moito estrés literario, por así dicilo. Moitas grazas a ti.


Yoli López

 






Yolanda López

 Nada en Ourense. É funcionaria de carreira, xestora na Administración de Xustiza. Licenciada e DEA en Filoloxía inglesa, técnica superior en turismo, tradutora e ilustradora pola Escola de Artes e Oficios de Ourense e a Escola Crearte de A Coruña, adicouse ao ensino medio e universitario. Realizou a tesiña sobre a escritora sureña Eudora Welty. Foi investigadora nas universidades de Santiago de Compostela, A Coruña, Castilla-La Mancha, Swansea e Birmingham (UK), Virginia e Mississippi (USA), así como no Centro Ramón Piñeiro, onde colaborou con diferentes ponencias e artigos de ensaio. 

 É autora de once poemarios individuais e dúas plaquettes. Galardoada con numerosos premios literarios nacionais e internacionais, textos da súa autoría aparecen en moitos libros colectivos. Publicou poemas, relatos e artigos de opinión en xornais e revistas literarias diversas. Colaborou no equipo de traballo do manual Niveis de Competencia en Lingua Galega da Xunta de Galicia. Formou parte do programa de recitais Poesía Nova da Comunidade de Madrid. Participou en recitais benéficos e en homenaxes a intelectuais. Impartiu obradoiros literarios e foi membro xurado de certames para mozos. Participou en espectáculos de videopoesía, pintura, fotografía, música e danza. Formou parte dos grupos literarios Bilbao e Poekas de Vallecas de Madrid.

Segundo as súas verbas: Escribir é fecundar a vida e deixar preñada a nosa morte, porque a poesía é arquitectura volátil e disparo necesario.



(Entrevista anterior. Yoli López: Pecado mortal. O dardo contra a pedra)


domingo, 8 de marzo de 2026

HÉLÈNE ROGER: EL LEGADO DE UNA MUJER PIONERA


(ANGÉLICA MORALES, AUTORA DE LA NOVELA 'ESTÁS EN MIS OJOS', NOS HABLA SOBRE HÈLÉNE  ROGER)

En la novela de Angélica Morales, Estás en mis ojos (Editorial Destino, 2025), seguimos el rastro de la fotógrafa Hèléne Roger, pionera en cubrir con sus fotografías la guerra civil española y fundadora de la agencia que lleva su nombre y consiguió reunir, a pesar de los conflictos, uno de los archivos fotográficos más extensos de la época. Hablamos con la autora, Angélica Morales, a la que agradecemos esta entrevista.

En el Día Internacional de la Mujer, conmemoramos la lucha histórica de las mujeres como integrantes de pleno derecho en la sociedad y en el mundo laboral. Hoy en día esta integración ha ido consolidándose, pero en su momento constituía la excepción. Hèléne fue una mujer independiente que vivía por y para su vocación, contrastando su trayectoria vital y profesional con los tiempos que vivimos, y analizando en retrospectiva el contexto en el que le tocó a ella desenvolverse, qué puedes decirnos al respecto.

Angélica Morales: Hélène Roger fue una pionera y también una mujer feminista adelantada a su tiempo. Fue la primera fotoperiodista extranjera en retratar la guerra civil española y la primera en fundar su propia agencia en París. Imagina. Estamos hablando de los años 30 y de la posición que en aquella época ocupaba a la mujer. Ella estudió periodismo, viajó, retrató las cicatrices del mundo, siempre con su cámara al hombro y ese ojo animal capaz de detectarlo todo, lo hermoso, pero también la destrucción que dejamos a nuestro paso.

Su agencia era lo primero. Sus trabajadores eran su familia. Incluso muchas veces se quedaban a dormir allí. Incluso su apartamento estaba a escasos metros de allí. Todo giraba en torno a su trabajo. No tuvo hijos y se casó cuando tenía más de setenta años. Gozó de una independencia deseada y muy trabajada. Nunca estuvo en su segundo plano laboralmente hablando. Y eso más tarde le costaría la vida. Ese gran protagonismo de Hèlène, su olfato periodístico, su brillantez, su forma de adivinar dentro de lo imposible un negocio, esa mirada artística y humana la convirtió en una gran fotógrafa. Pero detrás de su cámara también había una gran mujer, cariñosa, familiar, con un gran sentido del humor. Era un pequeño lince que no se cansaba de brillar. Y eso tiene un precio que acaba pagándose caro. Sobre todo, cuando tu compañero, esposo y socio se siente en un segundo plano y va acumulando ira, rabia y celos a lo largo de los años.

Hèlène amó la vida y la fotografía pero por encima de todo amó París. Su asesinato conmocionó al mundo entero.

Todo lo que consiguió se lo ganó a pulso. Era una romántica, pero sabía que los ideales hay que ponerlos en práctica, por eso defendió el feminismo de la mano de Louise Weis.

Creo que si viviera en este tiempo se llevaría las manos a la cabeza y retomaría la lucha jajajaja

Vivimos tiempos convulsos en lo que respecta al panorama social y a la situación política. Puede decirse que la vida de Hèléne está atravesada por su encuentro con la violencia, por una parte, retratar la violencia y desolación de una guerra con sus efectos sobre la clase más vulnerable fue lo que catapultó su nombre a la fama, pero, en su parte más negativa y atroz, ella misma sufrió la violencia al morir a manos de su compañero profesional y sentimental, Jean Fisher. Sueles decir en las entrevistas que el final de Hèléne eclipsó, de alguna manera, el brillo de su legado fotográfico, al hacer que su nombre saltase a la fama por este último acto del que fue víctima involuntaria. ¿Cómo crees que se sentiría Hèléne, que donó gran parte de sus archivos a la ciudad que amaba y priorizó siempre su vocación y carrera?

 Y, siguiendo con esta línea: ¿Cómo ves el papel de los medios (antes y en la actualidad) a la hora de incidir en el victimismo en lugar de resaltar los logros positivos?

A.M.: A Hèlène no le hubiera gustado saltar a la palestra por una muerte machista, en absoluto. Lo consideraría de muy mal gusto después de tanto como trabajó para convertirse en la gran profesional que fue. Peor ni siquiera a una mujer con intuición, cultura e inteligencia emocional como ella pudo adivinar el odio que Jean sentía hacia ella. Pienso que el detonante de su asesinato fue que meses antes de morir cambió su testamento dejándoselo todo a París porque eran mayores y no tuvieron hijos y no quería que su legado se perdiera. Hèlène era el mismísimo París. Y al hacerlo dejó fuera a Jean que con toda su ira acumulada y esa sensación que venía arrastrando de considerarse un cero a la izquierda en la agencia y en su vida, puso todo patas arriba, causó de algún modo la tragedia

En cuanto al papel de los medios lo estamos viendo ahora mismo, el sensacionalismo impera, todo lo que destile un perfume a tragedia y sea oscuro atrae a las masas, el morbo nos domina y queremos escarbar ahí, en la herida de las noticias más funestas, en el color amarillo de los telediarios. Y eso es justo lo que pasó en los ochenta que fue cuando fue asesinada. Su asesinato, cruel y despiadado, pesó más que su trayectoria profesional. Que la dueña de una agencia sea asesinada a los 83 años por su marido es algo difícilmente olvidable, en cambio la trayectoria profesional de una mujer sí, porque todo lo que conseguimos siempre se considera menor y va empalideciendo con el tiempo porque no hay nadie para nombrarnos. Se les nombra y encumbra a ellos, así que estamos a destinadas a ir cayendo despacio en el olvido, como una mosca en el invierno. Se nos prefiere como víctimas antes que protagonistas. Ha sido siempre nuestro papel. Cuesta vernos en la cima y por eso llegar y mantenernos es tan difícil. No nos quieren hacer hueco, no nos quieren mirar.

El 8 de marzo conmemoramos el Día de la Mujer Trabajadora. De todos los trabajos y tareas ejercidas por mujeres, hay uno que tradicionalmente ha sido invisible a nivel de reconocimiento, ya que ha recaído sobre ellas, en su mayor parte, el tema de los cuidados familiares, difíciles de conciliar en ámbitos que exijan una esfera más pública. En el caso de la novela `Estás en mis ojos’, haces una referencia velada al resentimiento que Jean Fisher va acumulando durante años hacia su compañera, Hèléne, ya que era ella la que tenía más peso y protagonismo en la toma de decisiones. Siguiendo con esta línea, ¿crees que todavía hay tabúes sociales respecto a cómo se ve el sacrificio de lo personal en pro de lo profesional cuando se trata del sexo femenino?

A. M.: Por supuesto, aún se espera de nosotras el sacrificio a todos los niveles, primero en la entrega hacia la pareja, luego en el mundo laboral, después en la maternidad y a todo esto hay que sumar el cuidado de nuestros mayores. Afortunadamente los tiempos van cambiando y las tareas del hogar se reparten, pero seguimos siendo nosotras las que nos ocupamos de los mayores, quizá porque así nos lo han inculcado, llevamos la culpa en la sangre y es un deber que debemos cumplir, aunque no sepamos quién lo dicta, pero está escrito en nuestro ADN. Quizá porque tenemos empatía, porque nuestra mirada es más piadosa. Lo único que sé es que estamos entrenadas para el sacrificio a todos los niveles y lo peor de todo es que no nos damos cuenta, cumplimos la tarea sin rechistar porque si no lo hacemos nos devora la culpa. No encontrará culpa en el género masculino. De ellos es el árbol de las manzanas y el gozo perpetuo.

Tendremos que ir quitando esos pesos heredados, ese tabú que nos oprime para poder vivir sin culpa la vida que queramos elegir.

Insisto, hay avances, pero ahora mismo el retroceso es mayor, el machismo crece entre los jóvenes a nivel sexual. No podemos bajar la guardia. Nuestro destino es luchar por nuestros derechos, que son nuestros.

Algo más que quisieras decirnos.

A.M.: Agradecerte que me des la oportunidad de hablar de Hèlène Roger- Viollet que para mí fue todo un descubrimiento y que he disfrutado mucho escribiendo su historia.

Espero que los lectores quieran zambullirse en la novela y también ellos puedan descubrir a una gran mujer y una inmensa fotógrafa que vivió apasionadamente y que retrató las cicatrices del mundo durante la mayor parte del siglo XX. La mirada femenina también es nuestra mirada. Juntos escribimos y habitamos la historia.

Muchas gracias.

Gracias a ti, Angélica, por visibilizar la labor de Hèléne Roger,  pionera en el arte del fotoperiodismo, pionera también en reivindicar los derechos y libertades de la mujer y a la que queremos recordar en este día, como la mujer que por su trabajo recorrió el mundo para legarnos momentos de nuestra historia que no debemos olvidar nunca.



Más sobre Hèléne Roger:

https://www.rtve.es/play/audios/mujeres-malditas/mujeres-malditas-helene-roger-viollet-03-09-25/16713071/

https://www.revistarambla.com/helene-roger-viollet-la-lente-indomable-que-capturo-la-historia/


Angélica Morales:

Nació en Teruel, pero es oscense de adopción.  Narradora, dramaturga, directora teatral y poeta. Surrealista, tocada por el absurdo y los rayos ceñudos de Vallejo. Se considera artista por encima de todas las cosas, como diría su admirada Concha Velasco, su gran referente teatral. También es demencial, dice, porque sin locura no hay creación.

Ha recibido varios premios de poesía. Su libro de poemas “Mi padre cuenta monedas” fue V Premio Internacional de Poesía Gabriel Celaya. 

Tiene publicados varios volúmenes de poesía y de narrativa. 

'Estás en mis ojos' es su octava novela.

 

 

 

lunes, 10 de noviembre de 2025

'Contramater', de Ana Grandal: explorando las relaciones maternofiliales

Contramater (Ana Grandal)

·    Hola, Ana. Ante todo, queremos felicitarte por esta nueva criatura literaria, y agradecerte esta entrevista en el blog. En tu nuevo libro de relatos, Contramater, encontramos historias de mujeres que están lejos de ser madres o hijas felices y que viven la maternidad o el rol de hijas de forma ambigua, inmersas en conflictos, miedos e inseguridades. ¿Buscabas con este libro de relatos profundizar a través de los personajes en este tipo de relaciones?

·     Así es. Además de maternidades conflictivas y no maternidades, en el libro hay una importante presencia de las relaciones maternofiliales. Dentro de éstas, se incide en las diferencias entre géneros, dado que la relación con la madre no afecta de igual modo a los hijos que a las hijas.

·   Contramater rompe con los estereotipos establecidos, ¿crees que hay que desmitificar la maternidad?

·    Sí, no comparto el mandato de la maternidad como destino supremo de la vida de las mujeres ni su idealización como un estado de bondad y sacrificio absolutos. En mi opinión la maternidad es una elección, y es tan válido tomar esta decisión como no tomarla. Por otra parte, las madres, como personas que son, portan su propia mochila de contradicciones, inseguridades y errores. Pretender que sean ángeles caídos del cielo no es realista.

·     Háblanos un poco de la concepción y posterior realización de Contramater, de los relatos que la componen, su hilo conductor, y si los mismos corresponden a una determinada época o nacieron distanciados en el tiempo unos de otros.

·       Son nueve relatos, de los cuales siete los escribí tras un periodo muy difícil en mi vida. Aunque pasé por momentos amargos, también supuso un aprendizaje que, a día de hoy, considero muy valioso. Además, incluí un relato escrito mucho antes, Amor de hijo, que fue finalista del XIII Premio de Narrativa Miguel Cabrera, porque el tema se ajustaba al tono del libro. Por último, escribí Gato hará un par de años porque sentía que faltaba una pieza en el conjunto, que acabé colocando. 

·    ¿Cuál ha sido tu sensación, el poso que te ha quedado como escritora, tras la conclusión de este libro?

·     Yo suelo trabajar en torno a un proyecto, un tema que me interesa explorar, y hasta que no lo exprimo no lo doy por cerrado. Estoy muy satisfecha con Contramater, siento que he podido plasmar todo lo que quería expresar.

·  ¿Cómo está siendo la recepción de Contramater, tanto por la crítica, como por los lectores? Háblanos de las impresiones te están llegando sobre el libro.

·    Las lectoras y lectores me han dado muchas alegrías. A muchos les ha resonado íntimamente; cada persona me ha mencionado un relato en concreto (o varios) que le ha tocado. Algunos me han dicho que se engancharon tanto a la lectura que no pudieron dejarla hasta llegar el final del libro, y otros que las historias eran tan fluidas que se sumergían enseguida en los relatos. No puedo estar más contenta.

·       Cómo ves el avance de la sociedad en cuánto a la concepción de familia y roles establecidos. En tu libro la maternidad se contempla en los personajes desde la perspectiva femenina. ¿Crees que las mujeres siguen viviendo la maternidad como algo que se espera de ellas que suceda en algún momento? ¿O crees que ahora se van sintiendo libres a nivel social para elegir ser o no ser madres?

·       Creo que la opción vital de no ser madre todavía se contempla con recelo, como si fuera una tara o una tragedia, aunque, afortunadamente, vivimos en una sociedad cada vez más abierta a otras trayectorias de vida. Otra cosa es la presión que nosotras mismas nos imponemos, la autoexigencia de cumplir con las expectativas, pero también es verdad que ahora se habla con más naturalidad de la no maternidad.

·     La inclusión de un foro, como hilo conductor entre relato y relato, en el que hay diálogos sobre recetas de cocina y demás, ¿está previsto para relativizar y quitar hierro a la temática o más bien como un refuerzo de la misma y de los tiempos que corren?

·      La intención del foro Cocinantes es unificar aún más los relatos y traerlos a un ámbito, el mundo digital, que está muy presente en nuestras vidas. Pero también funciona como un paréntesis lúdico, un juego para intentar descubrir quiénes son los personajes que están detrás de los apodos que adoptan en el foro.

·    Una pregunta un tanto personal ¿Hay mucho o poco de las vivencias de Ana Grandal mujer en este libro?

·      En todos los relatos hay aportes de mis experiencias, aunque en diferente grado. Los hay en los que no son más que una breve pincelada y otros en los que la historia se basa en gran medida en episodios que he vivido, por ejemplo, el aborto espontáneo que sufre la protagonista en el relato final.

·         Algo más que te gustaría decirnos sobre el libro.

·      La ilustración de la cubierta ha sido una elección muy acertada, dos manos tendidas que no acaban de juntarse y que representan la desconexión entre los cuidados entregados y recibidos. El libro también incluye uno de los pocos poemas que he escrito y que también es una dedicatoria, A los hijos no nacidos. Y, por último, en la contracubierta aparece un código QR que te lleva a la banda sonora del libro, que disfruté mucho elaborando.





Ana Grandal

Biografía

Ana Grandal (Madrid, 1969), es traductora científica y editorial. Ha sido ganadora y finalista de varios premios literarios [XXXII Premio Ana María Matute de Relato (2020), V Concurso de Relato Corto del Ayto. de Monturque (2004), entre otros] y ha sido incluida en diversas antologías (Relatos nada sexisEsas, que también soy yo, Los pescadores de perlas y otras). Sus textos han sido publicados en revistas como Litoral, Quimera y El País Semanal. Obras publicadas: colección de textos breves Trampantojos (Editorial Nazarí, 2025), colección de relatos Contramater (Extravertida Editorial, 2024), trilogía Destroyer de microrrelato [Te amo, destrúyeme (2015), Hola, te quiero, ya no, adiós (2017), Microsexo (2019), Amargord Ediciones]. Toca la flauta travesera en el grupo de rock VaKa.
 

miércoles, 24 de septiembre de 2025

Ana Inclán, sobre Un silencio de Plomo: «Sepultar un suceso traumático tiene graves consecuencias»

Un silencio de plomo


Hola, Ana.  Bienvenida a este espacio de encuentro con los libros. Queremos felicitarte por tu primera novela, publicada el pasado mayo, Un silencio de plomo (Éride Ediciones). Cuéntanos cómo estás viviendo la experiencia y las impresiones que te hacen llegar sobre su lectura.

Quiero agradecerte, en primer lugar, la lectura de Un silencio de plomo, y en segundo lugar tu invitación a este encuentro ¡Muchas gracias!

La experiencia que estoy viviendo es nueva, hay días que me aguarda alguna sorpresa relacionada con la publicación de la novela, quizás esto sea lo habitual o no. Es mi primera novela y lo desconozco.

Trabajo mucho para que se conozca a un nivel muy básico y probablemente ingenuo, “el boca a boca o boca-oreja” y ahí es donde de pronto me levanto y me encuentro con una reseña fotografiada en el WhatsApp, de alguien que la ha colgado en Facebook, digo texto fotografiado porque quien me lo envía sabe que no tengo redes y por eso se toma el trabajo de hacer una foto y enviármela.

En cuanto a las impresiones que me llegan, te digo que, a veces, quienes me leen parecen ir más allá de lo que yo fui al escribirla, por ejemplo, me han dicho que la novela es una guía para aquellas familias en las que cayó la losa del abuso infantil, que da pistas, que también la ven útil para quien ha sufrido un revés en la vida y tiene que reinventarse o buscar su lugar en el mundo, que trata de todos los temas que nos golpean y atañen, que es feminista. El título y la reseña de Rosa Montero en la portada la consideran muy acertada para introducir el tema abordado. La verdad es que mi única pretensión al escribirla fue señalar el silencio que hay alrededor del abuso a menores y sus consecuencias. 

Háblanos sobre la concepción de Un silencio de plomo. Se ha dicho sobre tu novela que aborda un tema que es necesario visibilizar. ¿Piensas que, como sociedad, tenemos una deuda pendiente respecto a la denuncia de los abusos infantiles y más cuando suceden dentro del núcleo familiar? ¿Hay una especie de conspiración del silencio basada quizás en ese pensamiento de falsa protección que lleva a creer que lo que no se nombra no existe?

Efectivamente, creo que tenemos una deuda pendiente con los abusos a menores dentro del núcleo familiar y la deuda es grande, también lo es en la iglesia, ¿Cómo se entiende que un niño haya sido abusado en reiteradas ocasiones y nadie se haya percatado? Últimamente ha habido más denuncia social sobre el abuso infantil en la iglesia, pero en las familias queda más difuso, ¿qué periodista se va a meter con una familia? Eso le crearía problemas, a fin de cuentas “lo que pasa en la familia debe de quedar en la familia”, eso nos han dicho siempre.

Hasta donde me han contado las familias que han tenido conciencia de un abuso a sus niñas perpetrado por otro familiar, la reacción unánime es una especie de cerrazón, que se traduce en encontrar justificaciones para la inacción y el silencio, se dicen que “eso" no volverá a pasar y, curiosamente, también encuentran consecuencias catastrofistas para el abusador en caso de denunciarle, con lo cual deducen que hay que dejarlo todo como si nada hubiera sucedido. Si les dices que esto deja a esta niña y a otras posibles expuestas nuevamente, lo niegan, porque explican que ahora la niña estará vigilada y así hasta agotarnos. El hecho es, que pocas familias denuncian o requieren al agresor que reciba tratamiento. Incluso entre las pocas que denuncian hay un elevado número que retira las denuncias; si les comentas que la agresión tiene que tener consecuencias para el agresor, te explican: “no te preocupes que ahora estamos vigilantes". Yo me pregunto: ¿Es posible esa vigilancia?  Se sabe que no es posible, porque estos agresores son expertos en estar “al acecho”.

En Un silencio de plomo aparecen dos voces narrativas. La de Ana, como terapeuta y coach emocional y la de Justi, compañera de Ana, pero a la vez víctima colateral y propia de la indefensión que provocan los abusos en la infancia.  ¿Te reflejas en la voz de Ana, como profesional que ejerce de coach? ¿Hasta qué punto lo profesional infiere o interfiere en la narrativa que has creado en Un silencio de plomo

Manuela, esta pregunta me parece relevante porque me da pie a aclarar que una coach no es terapeuta, ni tampoco Ana lo es en Un silencio de plomo. Ana es la coach asignada por la empresa de Justi para que esta haga un proceso de coaching, con el objetivo de mejorar algunas competencias en su posición de directiva, proceso que es interrumpido por el vaivén emocional que sufre Justi.

Justi es una mujer un poco hermética, y para que se abriera, para que sacara tantos silencios, apareció Ana que, al dedicarse al coaching, podía aportar su entrenada escucha, fue la estrategia narrativa que encontré. Después, me pareció que Ana podía mirarse en el espejo de Justi y mostrarnos sus diálogos internos, busqué invisibilidades que compartían, pérdidas… quizás este juego de espejos con las dos voces narrativas, ha ayudado a las identificaciones de las que han hablado algunas y algunos lectores. Un lector dijo: “Me ha movido muchas emociones, he recordado vivencias de mi infancia en el internado, aunque yo no sufrí abusos” 

Esta pregunta tiene relación, en cierto modo, con la anterior. En el prólogo de la novela dices que te han sugerido que la misma puede verse como una guía de autoayuda. ¿Es realmente una guía, no solo de autoayuda respecto al tema que nos ocupa, si no también respecto al mundo de los profesionales y sus carencias al abordar temas poco visibilizados?

Mi intención era poner sobre la mesa el silencio alrededor de los abusos a menores y sus consecuencias, no sólo para la menor que sufrió el abuso, sino también para la familia. Ocultar un trauma ocasionado por alguien cercano,  tiene sus efectos.

En mi mente no estaba la idea de que sirviera de guía. Es cierto que Un silencio de plomo está basada en hechos reales y fui muy escrupulosa en plasmar las situaciones que me habían narrado en mi desempeño de coaching o después, en mis investigaciones. Tenía muy marcado incluir en la novela lo que todas o casi todas las víctimas me habían manifestado, como necesidades, heridas o aspectos importantes para ellas.

El abuso a menores es algo estructural, creo que hay que abordarlo desde esa perspectiva. Afrontarlo es difícil para todas las personas: familia, profesorado, amistades, profesionales, instituciones… Una causa de esta dificultad es la invisibilidad a la que hacías referencia. Pienso que hemos de empezar tomando conciencia de la existencia de abusos dentro de la familia, tenemos que ponerle palabras y a partir de ahí empezaremos a afrontar estas situaciones. ¿Cómo se va a tratar algo de lo que no se habla…?

Como te decía yo no soy terapeuta, nunca he tratado estos traumas, que corresponden a profesionales de la psicología, pero al trabajar con la palabra, entre los muchos sucesos que han llegado a mis oídos, están los abusos sexuales a niñas causados por el entorno más cercano. 

Un silencio de plomo es la historia de dos mujeres que dialogan entre ellas, que reflexionan sobre sus vivencias, establecen paralelismos y recorren las sendas nada fáciles de la ayuda mutua y del autoconocimiento, pero también es la historia de una sociedad marcada por un modelo de hetero-patriarcado heredado que marcó la ruta de las generaciones pasadas y del que arrastramos consecuencias que no son fáciles de transcender. ¿Es una novela también de denuncia social en ese sentido?

Sí lo es. Escribí desde la indignación de no comprender como ocurren estos sucesos, y, menos en sociedades como la nuestra.

Sabemos que, nosotras, las mujeres, estamos en un ranking desfavorecedor respecto a los hombres en pobreza, analfabetismo, invisibilidad, brecha salarial, cargos de responsabilidad en empresas u organizaciones, etc. La desigualdad está bien patente y empezó cuando éramos niñas.

Según la estadística, una de cada cuatro mujeres fuimos abusadas de niñas en el entorno familiar, allí se nos cosificó utilizándonos para su placer y dejándonos con secuelas para siempre. Si una de cada cuatro empezamos así nuestra andadura por la vida, saquemos conclusiones…Y lo lamentable es que las cifras no mejoran; por todo esto escribí la novela. Sentí la necesidad de cuestionarnos como sociedad, en la que me incluyo. Una lectora me ha dicho: “La he leído poco a poco a pesar de que me enganchaba, porque lo duro era ver con claridad nuestro comportamiento generalizado de ocultamiento y de no querer ver”. Si esa fuera una conclusión extendida para quienes la lean,  me sentiría  contenta…

Novelar hechos tan duros es sin duda una forma de empatizar con los personajes. Tu narrativa es íntima y cercana, consigue abrirnos los ojos a una realidad que muchas veces se ha intentado pasar por alto por los propios adultos que debieran proteger a la infancia. Al respecto me han llamado la atención, por su claridad, dos párrafos de tu novela:

¡Cuánta confusión con esta maldad…! ¡Vaya carga sentir que encima del abuso serás señalada! Lo malo es que, al no denunciar, es como si el abuso no existiera, ni siquiera para las estadísticas. Y podríamos decir que el silencio protege al depredador y abandona a las víctimas, aunque ese no sea el propósito. 

No solo es culpable el que nos agredió sino todo el círculo que, a pesar de saber que existe el delito lo silencia y lo encubre. También la sociedad es responsable. No hablan para no dejar en evidencia al adulto que, normalmente, es alguien respetable. Yo se lo conté a mi madre y me dijo que lo dejáramos estar para no joder la vida a mi primo y, claro, para no joderle la vida a él yo tengo que vivir con todas mis heridas que, como no sangran ni tengo moratones, nadie las ve.

El tema del silencio es el eje central de la novela, en el que hace hincapié ya desde el mismo título. ¿Crees que hay un momento en el que la víctima puede victimizarse doblemente si intenta dar el paso hacia la denuncia? Sentirse víctima dos veces, por haber vivido el acoso y por ser señalada, ya no ante la sociedad, sino ante el propio núcleo familiar por destapar el delito… 

La víctima sufre al traer a su memoria un suceso tan traumático, bien para denunciar o bien para contarlo a familiares, amistades o profesionales, pero sepultarlo sabemos que tiene consecuencias muy, muy graves, que es quedarte con secuelas lacerantes de por vida. La revictimización se produce cuando la víctima vuelve a ser lastimada o le añaden sufrimiento adicional por parte de quienes deberían protegerla o apoyarla, como instituciones públicas, privadas  o personas, ahora bien, si consiguiéramos protegerlas, escucharlas, acompañarlas, serían protagonistas no víctimas por segunda vez.

 Curar una herida duele, pero no por eso dejamos de curarla, sabemos que cuando esté curada y seca dolerá menos o no dolerá.

Dicho todo esto, Tengo mucho respeto por las víctimas que deciden callar. Un trauma de este tipo, hoy por hoy, creo que no es opinable si debe callar o no. Sólo la víctima es la que puede decidir al respecto, tal vez en ese momento prefiera callar y después esté en una disposición más fuerte, que le ayude a hablar y afrontar su dolor.

Me entristece cuando se critica a una mujer por denunciar a un maltratador pasado un tiempo, no entiendo cómo se les enjuicia con esa facilidad sin estar dentro de su piel…

En el abuso a menores hay un problema añadido y es que su cerebro, al no entender lo que  ha sucedido, no puede ni explicarlo, nos corresponde a las personas adultas preparar a la infancia para que nos avisen ante cualquier abuso y después actuar en consecuencia, no mirar hacia otro lado, como si no pasara nada. 

Algo más que quisieras decirnos sobre Un silencio de plomo.

Gracias por traer a este espacio Un silencio de plomo. Gracias  por tus preguntas. Gracias por hacerte eco del tema que denuncia la novela. Millones de gracias!

 

 Sobre la autora 

 Ana Inclán es coach personal, de organizaciones y social. En ámbitos relacionados con su profesión tropezó con mundos desconocidos y oscuros que solo reconocía de lejos, como la violencia sexual infantil. Esta realidad la llevó a hacerse preguntas para las que no encontraba respuestas: ¿Cómo conseguían los agresores sexuales a menores no ser vistos la mayoría de las veces?, ¿o se hacía la vista larga? Las preguntas crecían y las respuestas no llegaban. Comenzó a tirar de notas de los casos que le habían contado y a documentarse al respecto. Con la llegada de una enfermedad que le impedía continuar ejerciendo su profesión, se encontró escribiendo y escribiendo, a pesar de no ser escritora. Se lanzó al vacío durante varios años que duró la creación de Un silencio de plomo. Es su primera novela. Está basada en hechos reales, sin embargo, tanto la historia como los personajes han sido creados por la autora y cualquier parecido con la realidad es mera coincidencia.

 

 

 

 


lunes, 24 de febrero de 2025

Entrevista a Yolanda López sobre o libro 'Pecado mortal. O dardo contra a pedra'

Yolanda López
  

Hola, Yolanda. Ante todo, quero felicitarte por ista nova criatura literaria e agradecerche esta entrevista.

Eres unha poeta cunha coñecida traxectoria poética. A túa poesía é calificada  como poesía de concencia social y de xénero. Dirías que Pecado Mortal, O dardo contra a pedra, ademáis de seguir nesta liña poética intenta, de algún xeito, na forma ou no contido, ir un paso máis aló na súa esencia reivindicativa?
Sí, dende logo. Dende que publiquei Tántalo, hai xa máis de dez anos, a miña poesía non amosaba tanta reivindicación e compromiso e xa ía sendo hora, tendo en conta os tempos difíciles que estamos a vivir. Mais debo engadir que nesta última década  participei en antoloxías e libros colectivos onde fun premiada con textos de contido social e de xénero, por iso todos eles abocaron neste novo poemario. 

 É Pecado mortal un dardo intencionado, unha chamada de conciencia en forma de berro poético contra o sistema capitalista que nos impera?  

Podemos chamalo dardo, metafóricamente falando, cunha clara intención de crítica ao sistema capitalista que deshumaniza á especie humana e por suposto (eco)destrúe ao planeta. E sen natureza, existimos? Cara onde imos? 

A miúdo dise que a túa poesía é unha poesía culturalista,  poesía que esixe unha base cultural ampla, na que non faltan símbolos colectivos, mitos, música, política… Cómo cres que inflúe esta forma de escribir nos lectores?, ou o que é o mesmo: Escribes para unha minoría ou veis na túa poética un xeito de que a poesía chegue ao maior número de sectores culturáis? 

Se se considera culturalista é porque valoro aprender, e se inclúo eses contidos literarios e artísticos é porque a través deles me inspiro para crear a miña propia obra. Por suposto que non escribo para minorías. Se a través da miña poesía o lector amplía o seu nivel cultural…Hai algo máis fermoso? Coñecer para crear, crear para ensinar.

Fálanos un pouco da concepción e posterior realización dista obra, dos poemas que a compoñen, as partes nas que se divide o libro, como xurdiron e do fío conductor que as reúne.

 O poemario divídese en tres partes onde conflúen pasado, presente e un futuro inquedante. É por iso que fago un evidente xogo cos tempos verbais nos seus subtítulos: As intrépidas (pluscuamperfectas), O corpo do delito (a memoria construida) e Fisuras na luz (presente continuo). Todos converxen nun futurro trepidante onde a luz é fisura. Na primeira predomina o feminismo, na segunda a poesía social e na terceira o intimismo.

Concibes os poemas dende o principio para a obra que tes no maxín ou ben escribes durante unha época indeterminada seleccionando posteriormente os poemas que cres encaixan nun mesmo estilo ou temática poética?

 Eu son imprevisible na escrita. Normalmente os poemas saen sen plan previo. Eu, unha vez teño unha morea de textos, vounos organizando por temática, forma ou fondo. Porén, se hai algo que desfruto moito é a fase da estruturación onde reordeas os poemas para que teñan sentido. Ás veces, toca eliminar algúns, e outras, crear outros para que o poemario non perda significado. Trátase de encaixar as diversas pezas literarias do cebracabezas poético.

      Cal é a sensación que che queda na túa alma de poeta, despois de concluir iste libro? Cres que diches coa voz que precisabas?  

Sempre dou coa voz que preciso porque escribo dende a alma, e supoño que así o fan a maioría dos poetas. Eu levaba tempo compoñendo textos de contido social e feminista porque non aturaba o que estaba a acontecer no mundo e que influía no meu día a día.

       Cómo está sendo a recepción de Pecado Mortal tanto referente á crítica, coma aos lectores? Fálanos das impresións que che están chegando sobre o libro.

 Non teño queixa. Os amigos que mercaron o libro estano a disfrutar moito, e consideran que son poemas para ler lentamente, para saborear con intensidade pois caracterízanse pola súa densidade, onirismo, visualidade e expresionismo. 

Xa saíron críticas en varios xornais galegos como no El ideal gallego por Vicente Aranguas e mencións como en La voz de Galicia por Ramón Nicolás. Son dúas persoas ás que admiro profundamente. De momento houbo dúas presentacións con moi boa acollida onde se venderon bastantes libros. Claro, trátase dunha obra que fai pensar, social, que non pecha a boca ante as barbaries. As copresentadoras do libro, Pura Tejelo, Luz Campello, Marina Sánchez e Teresa Devesa gostaron moitísimo del. Estou moi agradecida. O resto dos lectores congratúlanme polo seu contido e pola súa forma. Non hai queixa. Escribo por enriba de todo para min, pero chegar ao lector tamén é marabilloso e motivador. 

   Sabemos que ademáis de poeta eres unha excelente artista plástica, fálanosdo proceso das ilustraciones que aparecen no libro.

 Hai uns meses ilustrei a Rosalía de Castro con moita ilusión, sen pensar en absoluto que o seu resultado sería a portada do libro, mais despois vin a darme conta de que nun dos poemas, ela era a gran protagonista, a pecadenta inmortal por excelencia. Digo, recito no poema A ANFITRIOA, Rosalía agarda por nós,/ entre ruínas e cartas solapadas pola súa dor.  Porque se Eva cometeu o primeiro pecado mortal, morder da mazá, foi pola súa valentía, pola súa insubordinación. E así Rosalía de Castro lanzou a pedra contra o muro da docilidade, contra o muro da norma imposta, do que o home consideraba apropiado nun patriarcado que aínda pervive. As outras ilustracións foron previas á escrita pero considerei que plasmaban perfectamente o meu interior e por suposto cada unha das partes do poemario. 

        No cabe dúbida da influencia Rosaliana na túa obra, tanto no tema social como no tocante á poesía de xénero. Fálanos un pouco de ambos conceptos (social  e xénero).

 Precisamente a nosa poeta galega por excelencia preside a primeira parte do libro, titulado AS INTRÉPIDAS (PLUSCUAMPERFECTAS).  Nela, homenaxeo a diferentes mulleres ás que non lles falla a puntería co seu dardo, intrépido, preciso, sexa na arte, sexa na vida. En FRIDAMORFOSE, A MULLER QUETZAL, CHAVELA CHAMÁN, hai un chío ás mulleres latinoamericanas.

 En XANELAS ROTAS a énfase é na artista do leste MARINA ABRAMOVIC, en concreto, no tema tan en boga como é o da enfermidade mental reflectido na arte da performance. O peor crime é a compaixón descontrolada, O mellor delito çe o espido a contraluz.

En A MULLER PAXARO, o eu poético é o dunha muller de Afganistán que leva burka. Porque eu quixen danzar na palabra liberada / no abecedario do desexilio / da utopía adormecida no pánico ditador.

Ata hai un poema onde unha nena fala, como homenaxe á obra de ANA MARIA MATUTE, pois marcou as miñas primeiras leituras de infancia.

Pero sen dúbida os dous ultimos poemas da primeira parte son moi importantes para min, A ANFITRIOA polo que expliquei e por ser unha homenaxe ás mulleres escritoras universais, inclúidas ás esquecidas por lectores e crítica.  Cito: A caveira da dúbida será miña / e non precisarei de Hamlet para ser quen son.

último desta parte é PLAN DE ACCION CURRICULAR. Está a adicado a unha figura concreta coruñesa, cidade onde vivo, MARIA BARBEITO CERVIÑO, relevante intelectual como pedagoga e como mestra. Porque sen a educación básica, que seríamos? Mais saíche adiante contra barrote/ e así vestiches vida na morte/ dende o teu recuncho tenaz.

  

Nós, como escritoras, como poetas, podemos ser as portadoras dos soños destas femias. A poesía tamén é útil. Hai que saír do ego propio. Os poemas desta primeira parte son microhomenaxes ben merecidas poque son  mulleres heroínas que  marcaron a miña vida non só como escritora. A través delas adico tamén o libro ás esquecidas da historia.

Na segunda parte do libro O CORPO DO DELITO (A MEMORIA CONSTRUIDA), o dardo é agudo. Son poemas densos e longos cunha forte crítica social, mais enfocada en eventos históricos do pasado e que aínda teñen relevancia no presente. Dende a guerra civil española, até a extinción dos indíxenas en América, ou o exterminio dos saharahuis, a guerra sucia do petróleo ou a guerra de Gaza, o exterminio dos palestinos; chegando á cúspide co cántico POLIFANIA LITERARIA EN SI MAIOR, toda unha homenaxe a GALIZA dende un punto de vista histórico, político, literario e artístico. As labaradas da súa cruenta cegueira non lles deixan ver. / e así se vai erguendo, amortallado na xustiza/ coa protesta nos beizos e a gorxa nos fusís. Hai unha evidente diversidade formal no libro. Este poema, en concreto, é unha especie de microobra de teatro poetizada, ou máis ben, ou polifonía cun ritmo que vai in crescendo até desembocar nunha apoteose final, como querendo crear unha irmandade universal.

      Asistes a recitais poéticos e encontros e charlas con poetas. Cómo ves o panorama actual da poesía en xeral e, en concreto, da poesía galega e que cres ti que nos falta ou nos ensalza e diferencia niste sentido respecto ao resto.

 Cada vez hai máis encontros poéticos, recitais, slams, non o dubido; mais, segue a existir medo á poesía, a xente non é quen de mercala, por medo, por prexuízo, non o sei, aínda que si afirmo que cada vez somos máis os lectores. Hai tertulias descoñecidas que recitan, conversan e interpretan versos propios ou ben de autores recoñecidos. A poesía galega está a ser moi valorada fora das nosas fronteiras. Temos que sentir orgullo. Hai volcán no corazón bravo do norte.

Mais hai unha cousa que non comparto. Si. Os escritores en lingua galega piden máis autores nesta lingua. E eu defendo a miña lingua nai. Por suposto. Escribo e falo nela. Mais despois hai unha clara actitude endogámica neles. Non é doado publicar nas súas editoriais sen pagar, non é doado participar nos seus eventos, e non digamos recibir unha remuneración como o consiguen só dous ou tres; e non falemos xa dos premios relevantes que a miúdo gañan os mesmos. E pretenden así que a literatura galega medre e se espanda?? Deste xeito a literatura galega permanecerá reducida a un círculo minúsculo que non cruzará fronteiras. Non. Así non. Está claro que así non imos a ningún lugar máis aló do habitáculo. Sinto dicilo. Eu véxome forzada a publicar en castelán. En Madrid valóranme considerablemente máis, xa estou acostumada. E é o peixe que morde a cola. Se escribes en castelán sendo galega, xa estás excluída do sistema literario local. Mais eu son fiel a min mesma e iso é o que conta por enriba de todo. Porén, ao longo da historia moitos escritores galegos escribindo en castelán, ensalzaron máis a nosa terra e a nosa cultura que outros galeguistas, véxase Emilia Pardo Bazán ou Valle Inclán, por citar algúns, aínda que poida soar paradóxico.

       Algo que quixeras decirnos sobre Pecado Mortal, que non dixera a crítica ou no que non profundizara da abondo.  

      Propoño que tamén se valoren en Galiza os libros bilingües, ao fin e ao cabo, os escritores que só publican en galego, posteriormente van a editoriais castelás a publicar a súa obra nese idioma..Tanta diferencia hai??  Fora de catro editoriais galegas, se publicas noutra comunidade autónoma e en version galego-castelá, non hai nin un medio nin apenas críticos que difundan o libro. Temos entón en conta a calidade auténtica do mesmo? Non. É evidente que a política e as relacións públicas imperan. Non podemos falar entón de literatura real.

     Desexaba enormente publicar de novo poesía social e de xénero, reivindicativa, de loita, de protesta, nestes tempos convulsos onde o mundo asemella que está a piques de rebentar. Moitos poetas non defenden este tipo de poesía e eu penso que é necesaria, e aínda máis se se escribe dende o corazón, dun xeito impulsivo, dende o subconsciente, a golpe de inspiración e lume.  

    Xa para rematar, quixera pedirche, como primicia, que nos compartas algún dos poemas que integran Pecado Mortal, O dardo contra a pedra

     Penso que o poema POLIFONIA LITERARIA EN SI MAYOR representa a Galiza por excelencia. Na presentación do libro no Liceo de Ourense recitámolo a tres voces e unha guitarra. O video está pendurado no canal de cultura MARINA SÁNCHEZ e está a ter moito éxito.

 



 

 Biografía:

 Yoli López, nada en Ourense. É funcionaria de carreira, xestora na Administración de Xustiza. Licenciada e DEA en Filoloxía inglesa, técnica superior en turismo, tradutora e ilustradora pola Escola de Artes e Oficios de Ourense e a Escola Crearte de A Coruña, adicouse ao ensino medio e universitario. Realizou a tesiña sobre a escritora sureña Eudora Welty. Foi investigadora nas universidades de Santiago de Compostela, A Coruña, Castilla-La Mancha, Swansea e Birmingham (UK), Virginia e Mississippi (USA), así como no Centro Ramón Piñeiro, onde colaborou con diferentes ponencias e artigos de ensaio.  É autora de dez poemarios individuais e dúas plaquettes. Galardoada con numerosos premios literarios nacionais e internacionais, textos da súa autoría aparecen en moitos libros colectivos. Publicou poemas, relatos e artigos de opinión en xornais e revistas literarias diversas. Colaborou no equipo de traballo do manual Niveis de Competencia en Lingua Galega da Xunta de Galicia. Formou parte do programa de recitais Poesía Nova da Comunidade de Madrid. Participou en recitais benéficos e en homenaxes a intelectuais. Impartiu obradoiros literarios e foi membro xurado de certames para mozos. Participou en espectáculos de videopoesía, pintura, fotografía, música e danza. Formou parte dos grupos literarios Bilbao e Poekas de Vallecas de Madrid.